عێراق دەکەوێتە باشووری خۆرئاوای کیشوەری ئاسیاوە، کە ناوچەیەکی وشک و بیابانییە و کەشوهەواکەی بە کەمیی باران و بەرزیی پلەکانی گەرما دەناسرێتەوە و هەندێک جار تا 50 پلە دەگات و دەبێتە هۆکاری بەهەڵمبوونی ئاو و تەڕاییەکان، ئەمەش بارودۆخەکە خراپتر دەکات.
لە ناوخۆی عێراقدا ناوچەی بیابانی خۆرئاوا بە سەرچاوەی سەرەکیی تەپوتۆز و خۆڵبارین دادەنرێت، چونکە بەهۆی گۆڕانی ئاووهەوا و دابەشبوونەوەی پەستانەوە، بایەکان تەپوتۆزی ناوچە بیابانییەکە دەگوێزنەوە بۆ ناوچەکانی دیکە و دیاردەی خۆڵبارین پەیدادەبێت.
ئەو تەپوتۆز و خۆڵبارینەی لە ناوچە وشکەکانەوە دێت، بە مەودای دووردا تێدەپەڕێت و هەرێمی کوردستانیشی لێ بێبەری نابێت.
جگە لە هۆکارە سروشتییەکان و پشتگوێخستنیان لەلایەن حکومەت و لایەنە پەیوەندیدارەکانەوە، چەندین هۆکاری مرۆییش هەن ناوچەکەیان وشکتر کردووەتەوە و هێندەی تر ژینگەکەیان ماندووکردووە و عێراقیان گەیاندووەتە ئەم بارودۆخە، کە تێیدا خۆڵبارین ساڵانە کۆتایی بە ژیانی چەندین هاوڵاتی دەهێنێت.
ئەمانەی خوارەوە هەندێک لە هۆکارە مرۆییەکانن:
لە نەوەدەکانی سەدەی پێشوودا، پرۆسەی وشککردنەوەی ناوچەی “زۆنگاوەكان” لەلایەن ڕژێمی بەعسەوە، زیانێکی گەورەی بە ژینگەی عێراق گەیاند و بووە هۆی زیادکردنێکی بەرچاوی ئەو تەپوتۆزەی با بە هەموو عێراقدا بڵاویدەکاتەوە.
هەروەها سەرجەم ئەو چالاکییە سەربازییانەی لە ڕابردوودا ناوچەکە بەخۆیەوەی بینین، هەر لە جەنگی عێراق – ئێرانەوە، تا شەڕەکانی پرۆسەی ئازادیی عێراق و سەرهەڵدان و شەڕی داعش، بەشێکی زۆری ڕووپۆشی سەوزایی ناوچەکەیان لەناوبرد و بوونە هۆکاری شیبوونەوەی خاکەکە، بەجۆرێک کە هەڵکردنی با زیاتر بیکات بە خۆڵبارین و باهۆزی تۆزاوی.
ئەمە جگە لە گرنگینەدان بە سەوزایی و ئەنجامدانی ئەو پیشەسازییانەی زیان بە ژینگە دەگەیەنن و تەپوتۆز زیاددەکەن، وەک لەم ڤیدیۆیەی لای خوارەوەدا دەردەکەوێت، کە ناوچەیەکی سەرسنووری سعودیە و عێراقە، تێیدا بە چەندین ئامێر و تراکتۆر، لم و تەپوتۆز دەورووژێندرێت و هەم دەبێتە هۆکاری خۆڵبارین و هەم لەبەریەکهەڵوەشاندنەوەی زیاتری زەوییەکەش.
