ژمارەیەك توێژەر لە ئەمریكا گەیشتنە ئەو ئەنجامەی پیاوان سوودمەند دەبن لە خەوتنی تەندروست زیاتر لە ژنان. خەوتنی لەو جۆرە تەمەنی پیاوان پێنج ساڵ و ژنان بە نزیكەی دوو ساڵ و نیوز درێژ دەكات.
كێشەی نەخەوتن بە بڕی پێویست لە شەودا، لێكەوتەی درێژمەودای دەبێت لەسەر تەندروستیی مرۆڤ زیاتر لە تەنها هەستكردن بە شەكەتی و بێهێزی لە بەیانیی رۆژی دواتردا.
كەمخەوی دەبێتەهۆی زیادبوونی مەترسییەكانی تووشبوون بە نەخۆشییەكانی دڵ، دەمارە خانەكان، جەڵتەی مێشك، نۆرەی دڵ، شەكرە، زەهایمەر و تێكچوونە دەروونییەكان. تەنها خەوتن نییە، بەڵكو باش خەوتنیش رۆژی هەیە. بەپێی توێژینەوەیەك كە ژمارەیەك زانای ئەمریكی ئەنجامیانداوە و بڕیارە بەمنزیكانە لە كۆنگرەی كۆلێجی ئەمریكی بۆ نەخۆشییەكانی دڵ (ACC) لەگەڵ یەكێتیی جیهانیی دڵ (WHF ) بخرێتەڕوو.
توێژەران گەیشتنە ئەو ئەنجامەی پیاوان زیاتر سوود لە خەوتنی تەندروست دەبینن بەراورد بە ژنان. بەو جۆرە خەوە تەمەنی پیاو نزیكەی پێنج ساڵ و ژن نزیكەی دوو ساڵ و نیو زیاددەكات.
توێژەران هەڵسەنگاندنیان بۆ تۆمارەكانی زیاتر لە 170 هەزار كەس كرد كە تەمەنیان ئەوكات 50 ساڵان بوو لەنێوان ساڵانی 2013 و 2018.
بەشداربووان وەڵامی پرسیارەكانیان لەبارەی خەوتن و چۆنیەتی خەوتن بەشێوەیەكی گشتی دایەوە. دوای ئەوە زانایان تێبینییان كرد نزیكەی هەشت هەزار و 700 كەس لە بەشداربووانی توێژینەوەكە لەو ماوەیەدا مردن، ئەمەش رێگەیپێدان بە هەڵسەنگاندنی نێوان هۆكاری مردن و چۆنیەتیی خەوتنیان.
دەركەوت نزیكەی یەك لەسەر سێ (30%)یان بەهۆی شێرپەنجە، 24%یان بەهۆی نەخۆشییەكانی دڵ و دەمارەكان و 46%یان بەهۆی هۆكارەكانی دیكەوە بووە.
تەنها كاتژمێرەكانی خەوتن بەس نییە، توێژەران پێنج پێوەری جیاوازیان دیاریكرد كە ئاماژەیە بۆ باش خەوتن، كە بریتین لە:
– ماوەی نمونەیی خەوتن دەگاتە حەوت تا هەشت كاتژمیر لە شەودا.
– ئاستەمیی خەوتن نابێت زیاتربێت لە دووجار لە هەفتەیەكدا.
– كەمخەوی نابێت لە هەفتەیەكدا زیاتر لە دووجار بێت.
– بەكارنەهێنانی حەبی خەوهێن.
– هەستكردنی كەسەكە بە پشوو پاش هەستان لە خەو لانیكەم پێنج رۆژ لە هەفتەیەكدا
توێژەران ئەو هۆكارانەشیان دیاریكردووە كە مەترسیی مردن زیاددەكات، وەك خراپیی دۆخی كۆمەڵایەتی و ئابوری، جگەرە و نێرگەلەكێشان، خواردنەوەی كحول و نەخۆشییەكان.
